دیودور سیسیلی و تاریخنگاری او

سهیل اکبرپور 

ديودور سيسيلى‏ مورخ هم‏عصر ژول سزار (100- 44 پ. م) و آگوست (63 پ. م- 14 م) و نويسنده‏ى كتابخانه تاريخى‏ است. وى تنها مورخ تاريخ جهان به زبان يونانى است كه بخش‏هاى نسبتا زيادى از تأليفش- پانزده كتاب از مجموع چهل كتابش؛ كتاب‏هاى اول تا پنجم كه تاريخ افسانه‏اى بربرها و يونان را شامل مى‏شوند و كتاب‏هاى يازدهم تا بيستم كه رويدادهاى بين سال‏هاى 480 تا 302 پ. م. جهان باستان را دربر دارند- به طور كامل بازمانده است. در اين مقدمه، نخست شرح مختصرى از زندگانى ديودور به دست مى‏دهيم، آنگاه به تشريح كيفيت تأليف كتابخانه تاريخى و منابعى كه ديودور در نگارش اين اثر از آن‏ها بهره جسته، مى‏پردازيم و نيز خلاصه‏اى از مهم‏ترين مطالب هر يك از كتاب‏ها را مى‏آوريم. پس از آن، مقدمه‏اى را كه ديودور پس از پايان نگارش اثر خويش نوشته و آن را در آغاز كتاب اول آورده و در آن مبانى فكرى و نگرش فلسفى خود را نسبت به تاريخ بيان كرده، مورد بررسى قرار مى‏دهيم. همچنين مى‏كوشيم دل‏مشغولى‏هاى اين مورخ دوره‏ى باستان را كه به نگارش تاريخ جهان همّت گمارد، شرح دهيم. در پايان درباره‏ى زبان و سبك نگارش ديودور، برخورد مورخين و خوانندگان نسبت به‏ كتابخانه تاريخى در ادوار گذشته و نسخ، نشر و ترجمه‏هاى اين اثر به زبان‏هاى مختلف مطالبى مى‏آوريم.

زندگى‏نامه ديودور

سده‏ى دوم پيش از ميلاد سده‏ى ظهور و پيدايش طبقه‏ى متوسط ثروتمند در شهرهاى مختلف ايتاليا و سيسيل است. در قرن اول پ. م، آگوست با برقرارى صلح و ثبات، نقش بسزايى در رونق و شكوفايى اين طبقه داشت. در اين دوران ميل به فراگيرى دانش نزد مردم اين شهرها فزونى گرفت. ديودور در چنين دوره‏اى در شهر اژيريون‏ چشم به جهان گشود. شهر اژيريون در سرزمين سيكول‏، درون سيسيل و در غرب اتنا واقع است. تنها اشاره‏اى كه در تاريخ به اين شهر شده زاده شدن ديودور در آن است. از طرفى ديودور را نه اژيريونى بلكه سيسيلى يا سيكولوسى‏ خطاب مى‏كنند؛ گويى زادگاه كوچكش شايستگى آن را ندارد كه در برابر شهرهاى بزرگتر، نامى از آن در تاريخ برده شود.

تاريخ دقيق تولد و مرگ ديودور معلوم نيست. وى احتمالا در سال 90 پ. م به دنيا آمده است. اين زمان تقريبى، از تاريخ سفر مطالعاتى‏اش به مصر در سال‏هاى 57- 56 پ. م‏ استنتاج مى‏شود. درباره‏ى تاريخ وفات او نيز مى‏بايد به حدس و گمان توسل جست. آخرين رويداد تاريخى كه ديودور بدان اشاره كرده است، ايجاد مهاجرنشين رومى در تورومنيون (تائورمين) توسط اكتاويوس‏ است كه احتمالا به‏ سال 36 پ. م بازمى‏گردد. براين اساس مى‏توان گفت كه وى تا حدود سال 30 پ. م در قيد حيات بوده است، زيرا در آن‏چه از اثرش بازمانده، هيچ اشاره‏اى به پيروزى اكتاويوس بر آنتوان در اكسيوم و پيامدهاى سياسى اين رويداد نشده است.

آگاهى ما درباره‏ى زندگى ديودور بسيار اندك و محدود است، اين هم از شوخى‏هاى تاريخ است كه درباره‏ى حيات كسى كه تاريخ جهان را به نگارش درآورده، تاريخچه‏اى وجود ندارد. تنها منبع موثق درباره‏ى زندگى ديودور همان اندك اشاراتى است كه او خود درباره‏ى زندگى‏اش به ما مى‏گويد. ديودور در مقدمه‏ى عمومى اثرش (كتاب اول، فصل 1، بند 4) بيان مى‏كند كه براى نگارش اثر بزرگ خويش سى سال وقت گذاشته، بسيار سفر كرده، بخش وسيعى از اروپا و آسيا را پيموده، در اين راه رنج‏هاى فراوان كشيده و خطرات زيادى را از سر گذرانيده است. همچنين در بخش ديگرى از همين مقدمه (كتاب اول، فصل 4، بند 3) مى‏نويسد كه در روم سكنى گزيد تا از منابعى كه در اين شهر وجود دارد بهره جويد، غير از اين اطلاعات ناچيز، هيچ اطلاع ديگرى درباره‏ى زندگى، تحصيلات، خاندان و اصل و نسب ديودور موجود نيست.

گردآوری: سهیل اکبرپور- soheil akbarpour

منبع: ديودور سيسيلى، ايران و شرق باستان در كتابخانه تاريخى، ترجمه: حميد بيكس و اسماعيل سنگارى، جامى، تهران، چاپ: اول، ‏1384، صص16-15-14.

منبع : وبلاگ شخصی سهیل اکبرپور |دیودور سیسیلی و تاریخنگاری او
برچسب ها : ديودور ,تاريخ ,درباره‏ى ,نگارش ,جهان ,كتاب ,تاريخ جهان ,كتاب اول، ,زندگى ديودور ,كتابخانه تاريخى ,دیودور سیسیلی ,درباره‏ى زندگى ديودور